‘Ga toch lekker mee, joh, dat zal jou ook goed doen’, belooft je buurvrouw je keer op keer. Je moet er niet aan dénken. Een rondje hardlopen? Zelfs een broodje halen bij de bakker staat je al tegen. Feit is: sinds je buurvrouw is gaan hardlopen, gaat het uitstekend met haar.
Dat staat in schril contrast met jou. Bij jou is het één en al malaise; niet alleen in je lijf, ook in je hoofd. Volgens de huisarts komt dat door je burn-out. En hoewel je veel rust, merk je bar weinig verbetering. Je buurvrouw kijkt hoofdschuddend over de schutting; zij zou ’t wel weten.
Bij burn-out is er disbalans in je stressmechanisme. De systemen die bij inspanning probleemloos voor voldoende energie zorgden, werken anders. Daarom kosten dingen die je eerder met gemak deed, nu veel moeite …áls je ze al doet. Het ingewikkelde bij burn-out is dat de ontregelingen zichzelf in stand houden. Dat komt doordat je herstelvermogen is verminderd.
Maar dat moet je dan wel zorgvuldig doseren. Het is geen goed idee om te trainen of aan je conditie te werken. Dat kost bakken met energie en die kom je immers al te kort. Zo lang je heel vermoeid bent, is een korte, dagelijkse wandeling het beste. (Houd je niet van wandelen: zwemmen of fietsen is ook goed.)Zet de pas erin, maar jut je lichaam niet op.
Je moet nog gewoon kunnen praten. In het begin is een kwartier tot twintig minuten voldoende. Doe dit dagelijks, tot je merkt dat je meer energie krijgt. Dan bouw je het op naar 30-45 minuten. Ga vóór 14. 00 uur op stap, want deze inspanning kan je lichaam zo opjagen, dat het je uit de slaap houdt.

Gebruik je zintuigen. Voel de wind door je haren en langs je gezicht. Voel je voeten die neerkomen op de grond. Kijk om je heen, ruik de frisse lucht. Als je gewone gedachten het overnemen, merk dit dan op en leid je aandacht terug naar je zintuigen. Bij thuiskomst voelt je lijf actief.
Dat is goed. De crux zit ‘m in het leermoment voor je lichaam in de 30 minuten ná de wandeling: drink wat water en ga dan gemakkelijk zitten. Of nog beter: ga even liggen. Let op je ademhaling, probeer je spieren te ontspannen en rust uit. Je hoeft géén prestatie te leveren.
Een kwartier wandelen is dan te veel. In dat geval pas je je aan: begin met vijf minuten rustig lopen. Rust even uit en loop terug en ontspan je. Sla de volgende dag over en ga de dag daarna opnieuw. Dit doe je net zo lang tot het beter gaat.
Vooral niet forceren. Dit herstel vraagt veel geduld. Als je sporter bent, is het misschien moeilijker om te accepteren dat je minder kunt presteren. Maar ook jouw lichaam is overbelast en je energiesystemen zijn ontregeld. Een sporter met burn-out kan meestal wel meer beweging aan dan iemand die niet sportief is.
Zorg ervoor dat het geen trainen wordt. Het gaat om verbeteren van je herstelvermogen. Als je je te veel inspant verslechtert je conditie en blijf je vermoeid. Kijk maar naar overtrainde topsporters: die moeten ook flink gas terugnemen. Zo lang je herstelvermogen niet optimaal werkt, is trainen of hardlopen met je buurvrouw geen goed idee.
Om je lichaam te leren zich vlotter te herstellen, is ook milde inspanning nodig. Ga daarom dagelijks kwalitatief wandelen. Bouw het op naar 30-45 minuten per dag als je voelt dat je energie toeneemt. En vergeet het allerbelangrijkste niet: daarna even bewust ontspannen en uitrusten..
Met spijt bekijk ik mijn wandelschoenen. Het leer is nog intact, maar het rubber laat los en de zool is brokkelig geworden. Ik zoek nieuwe uit, zwarte loopmachines die mijn gedachten meteen naar bergen en hoogvlaktes voeren. De prijs is even hoog, helaas. Weifelend drentel ik door de winkel. Zou ik dit mogen opvoeren als zakelijke kosten? Het bonnetje waarop ik ‘boekenbaljurk’ had gekrabbeld, ontlokte ook geen protest aan mijn boekhouder.
Terwijl ik naar de kassa loop, bedenk ik onder welk kopje ik ze zal plaatsen. Onderzoekskosten? Geestelijke zorg? Werkruimte? Mijn verweer tegen de burn-out In de tijd dat wandelen mijn enige verweer was tegen de burn-out, ontdekte ik dat er een bijzonder verband bestaat tussen lopen en denken. Elke dag liep ik vanaf mijn voordeur een paar straten af en doorkruiste een park waarvan de gazons in beboste heuvels overgingen.
Dan twijfel ik al te lang over een alinea en vind ik dat ik nog niet genoeg heb gepresteerd die dag. Mijn inbox zeurt als een overvolle maag, ik heb vanmiddag nog een afspraak: vaak wint de haast. Een van de redenen daarvoor is dat de vruchten van een wandeltochtje onvoorspelbaar zijn.
Mijn hoofd zoemt. Soms slenter ik met mijn ogen dicht, spiek om de tien meter even om te zien of ik nergens tegenaan loop. Op andere dagen ben ik opgenomen in een snelbewegende gedachtewereld en boemel ik rond als een nachtbus, mijn interieur fel verlicht tegen een buitenwereld die vaag voorbijtrekt.
Ik zie een schildpad die door een stadsgracht wiekt, een kraai die zich wast in de tijdelijke vijver van een oranje bouwzeil; ik volg een vreemd soort distelpluis tot aan de blonde labrador die door zijn baasje wordt geborsteld. Af en toe blijft van die binnenwaaiende dingen iets hangen dat me op ideeën brengt.
Geen rondje is hetzelfde, zelfs al is de route dat wel. Maar sommige dingen kom ik telkens tegen: de verrassende vermoeidheid; het opduiken van gedachtes zonder maat of orde; en dan toch, ter plekke of bij terugkomst, helderheid. Vaak ligt er op mijn bureau een aantal voltooide zinnen te wachten.
Het woord sauntering zou zijn afgeleid van ‘ledige mensen die, in de middeleeuwen, door het land zwierven en om aalmoezen vroegen, zogenaamd omdat ze naar La Sainte Terre, het Heilige Land gingen, totdat de kinderen uitriepen: ‘Daar gaat een Saint-Terrer,’ een Saunterer, een Heilig-Lander.’ Thoreau bezingt vervolgens uitgebreid het wandelen.
Wandelen stond centraal in mijn herstel van de burn-out, en is een constante in alle adviezen die ik daar ooit over las. Wandelcoaching is een genre binnen de begeleiding van burn-outpatiënten, daarnaast is er een joggingvariant. Ook om burn-out te voorkomen, lijkt wandelen effectief. Thoreaus heilsverwachting begeleidt de wandelaar nog steeds.
En omdat wandelen de enige vorm van activiteit was die ik destijds aankon, kuierde ik rondjes in het park, elke week een stukje verder. Daarnaast vormt wandelen een basale en universele les in mindfulness. Zo concludeerde onderzoeker Lisbet Borge na jarenlange burn-outpreventietrainingen dat wandelen haar patiënten hielp om de fysieke signalen van stress op te merken, waardoor ze andere keuzes gingen maken.
We hebben jarenlange ervaring door psychologen en de kwaliteit van een ‘live-cursus’ gebundeld in online modules. Toegankelijk, laagdrempelig en praktisch: doe het wanneer het jou uitkomt. Start vandaag nog met een leven meer in balans!
Ja, ik wil burn-out de baas blijven!