Ja, je kunt op vakantie met een burn-out, maar of het verstandig is hangt sterk af van de fase van je herstel. In het begin van een burn-out kan vakantie juist averechts werken: de aanpassing aan een andere omgeving, het reizen zelf en het wegvallen van je dagelijkse structuur kunnen extra stress opleveren in plaats van ontspanning. In een latere herstelfase kan een rustige vakantie daarentegen wel bijdragen aan je herstel, mits je de juiste keuzes maakt qua bestemming, reisgezelschap en activiteiten.
Belangrijk is om altijd te overleggen met je bedrijfsarts of behandelaar voordat je op vakantie gaat. Zij kunnen inschatten of je er klaar voor bent en je adviseren over de beste aanpak. Een vakantie is geen vervanging voor professionele hulp bij een burn-out, maar kan wel een waardevolle aanvulling zijn op het herstelproces. Kies bij voorkeur voor een bestemming dichtbij huis, een rustige omgeving en een ontspannen reisschema zonder drukke dagprogramma's.
Vakantie alleen geneest geen burn-out. Een paar weken rust compenseert niet voor maanden of zelfs jaren van chronische overbelasting. Tijdens langdurige stress functioneert je lichaam op adrenaline, waardoor je niet volledig voelt hoe uitgeput je werkelijk bent. Pas wanneer je tot rust komt, bijvoorbeeld tijdens een vakantie, schakelt je lichaam over en voel je plotseling de volledige uitputting. Dit verklaart waarom veel mensen zich juist op vakantie ziek voelen of instorten. Een vakantie kan wel bijdragen aan het herstelproces als onderdeel van een bredere aanpak met professionele begeleiding, maar is op zichzelf geen oplossing. Het onderliggende probleem, de structurele disbalans tussen belasting en belastbaarheid, moet worden aangepakt.
De combinatie van burn-out en vakantie roept bij veel mensen tegenstrijdige gevoelens op. Aan de ene kant verlang je naar rust en ontspanning, aan de andere kant voel je je schuldig omdat je ziek thuis zit en toch op vakantie zou gaan. Daarnaast speelt de angst dat de vakantie meer energie kost dan oplevert. De waarheid is genuanceerd: voor sommige mensen in een bepaalde herstelfase kan een vakantie helend werken, terwijl het voor anderen juist een terugval kan veroorzaken. De sleutel ligt in eerlijk zijn over waar je staat in je herstelproces en realistische verwachtingen hebben van wat een vakantie wel en niet voor je kan betekenen.
Als je besluit om op vakantie te gaan met een burn-out, is een goede voorbereiding essentieel. Laat iemand anders het inpakken en de praktische regelzaken overnemen om overbelasting vooraf te voorkomen. Kies een bestemming die je niet te ver van huis brengt: een lang traject naar Zuid-Frankrijk of een vlucht naar een ver land levert extra stress op door vermoeidheid, jetlag en prikkeloverload. Rijd bij voorkeur niet in een keer door maar verdeel de reis over meerdere dagen. Kies gezelschap waarbij je jezelf kunt zijn en waarbij je niet het gevoel hebt dat je sociaal moet presteren. Beperk je activiteiten en plan bewust rustdagen in. Een yoga-retreat of rustige natuurvakantie werkt vaak beter dan een actieve stedentrip of een festival.
Ja, ook wanneer je ziek thuis zit met een burn-out heb je recht op vakantie. Je werkgever mag je vakantieaanvraag weigeren, maar alleen met een gewichtige reden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de bedrijfsarts oordeelt dat de vakantie je herstel of re-integratie belemmert. Je werkgever moet binnen twee weken schriftelijk reageren op je aanvraag; doet hij dat niet, dan wordt je vakantie geacht te zijn goedgekeurd. Tijdens je vakantie ben je vrijgesteld van re-integratieverplichtingen en hoef je niet bereikbaar te zijn voor je werkgever of bedrijfsarts. Het is wel verstandig om vooraf een verklaring van je behandelaar te vragen die bevestigt dat de vakantie niet schadelijk is voor je herstel.
Er zijn situaties waarin het verstandiger is om niet op vakantie te gaan met een burn-out. In de acute fase van een burn-out, wanneer je net bent ingestort en je lichaam en geest volledige rust nodig hebben, kan elke vorm van reizen te belastend zijn. De aanpassing aan een ander klimaat, ander eten, een ander leefritme en een onbekende omgeving kost energie die je op dat moment simpelweg niet hebt. Ook wanneer je bedrijfsarts adviseert om niet te gaan, is het verstandig dit advies op te volgen. Als je je in een fase bevindt waarin je langzaam weer aan het opbouwen bent richting werk, kan een vakantie dit proces onderbreken. Luister naar je lichaam en je behandelaar: als je twijfelt, is thuisblijven in je vertrouwde omgeving vaak de veiligste keuze.
Het is niet ongewoon dat een burn-out zich juist tijdens of vlak na een vakantie openbaart. Zolang je in de dagelijkse sleur van werk en verplichtingen zit, houdt adrenaline je overeind en merk je niet hoe uitgeput je werkelijk bent. Pas wanneer die spanning wegvalt, bijvoorbeeld op de eerste dagen van je vakantie, slaat de vermoeidheid toe. Je kunt last krijgen van hartkloppingen bij lichte inspanning, kortademigheid, extreme moeheid, concentratieproblemen en somberheid. Dit fenomeen staat bekend als de vakantieziekte en is een teken dat je lichaam al langere tijd overbelast is. Wanneer je dit herkent, is het belangrijk om na de vakantie niet gewoon weer aan het werk te gaan maar professionele hulp te zoeken en met je huisarts te overleggen.
Reizen met een burn-out vereist een fundamenteel andere aanpak dan een gewone vakantie. Lange vluchten, jetlag en drukke luchthavens zijn enorme energievreters die je herstel kunnen ondermijnen. Kies voor bestemmingen die je binnen een paar uur rijden kunt bereiken, zoals België, Duitsland of Noord-Frankrijk. Vermijd drukte: grote steden, toeristische hotspots en festivals zijn te prikkelrijk. Een rustige camping in de natuur, een huisje op het platteland of een kleinschalig resort bieden de rust die je nodig hebt. Neem oordoppen en een zonnebril mee om prikkels te kunnen dempen wanneer nodig. Plan geen vol programma maar laat ruimte voor spontaniteit en vooral voor niets doen. Als je merkt dat het reizen je meer energie kost dan oplevert, wees dan eerlijk en pas je plannen aan.
Een vakantie kan een positieve bijdrage leveren aan je burn-out herstel, mits je de juiste voorwaarden creëert. De ideale herstelvakantie kenmerkt zich door een rustige omgeving, minimale prikkels, geen sociale verplichtingen en voldoende ruimte om te doen waar je op dat moment behoefte aan hebt. Dat kan wandelen in de natuur zijn, lezen, mediteren of simpelweg niets doen. Vermijd de valkuil om tijdens je vakantie te proberen alles in te halen wat je hebt gemist: geen intensieve sportvakanties, geen drukke sociale activiteiten en geen lange to-do-lijsten. Een retreat gericht op yoga, mindfulness of andere vormen van ontspanning kan goed werken, omdat de structuur en begeleiding je helpen om daadwerkelijk tot rust te komen zonder dat je zelf hoeft na te denken over de invulling.
De relatie met je werkgever speelt een belangrijke rol wanneer je op vakantie wilt tijdens een burn-out. Je werkgever kan je vakantieaanvraag afwijzen wanneer daar gewichtige redenen voor zijn, maar mag niet zomaar weigeren. De bedrijfsarts beoordeelt of de geplande vakantie je herstel of re-integratie kan belemmeren. In de beginfase van een burn-out worden vakantieaanvragen doorgaans goedgekeurd, omdat rust onderdeel is van het herstel. In een latere fase, wanneer je langzaam weer aan het opbouwen bent richting werk, kan een vakantie het re-integratieproces onderbreken en kan de werkgever dit als reden aanvoeren om de aanvraag af te wijzen. Het is altijd verstandig om open te communiceren met je werkgever over je plannen en om de aanvraag tijdig in te dienen zodat er voldoende tijd is voor overleg en een eventueel advies van de bedrijfsarts.
Wanneer je ziek bent met een burn-out val je onder de Ziektewet en heb je recht op doorbetaling van je loon. Tijdens een goedgekeurde vakantie verandert hier niets aan: je ontvangt gewoon je salaris of ziektewetuitkering, ook als je op vakantie bent. Wel worden er vakantiedagen afgeboekt voor de dagen dat je op vakantie bent. Je bent tijdens je vakantie vrijgesteld van alle re-integratieverplichtingen, zoals gesprekken met de bedrijfsarts of het uitvoeren van aangepaste werkzaamheden. Mocht je werkgever je vakantie weigeren en je bent het daar niet mee eens, dan kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV. Dit oordeel geeft een onafhankelijke beoordeling van de vraag of de vakantie schadelijk is voor je herstel of re-integratie.
Ook tijdens ziekte door een burn-out bouw je vakantiedagen op. Je hebt als werknemer recht op minimaal vier keer je wekelijkse arbeidsduur aan vakantiedagen per jaar. Bij een fulltime dienstverband betekent dit minimaal twintig vakantiedagen. Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na het jaar waarin ze zijn opgebouwd, ook bij ziekte. Bovenwettelijke vakantiedagen, de extra dagen die veel werkgevers bieden bovenop het wettelijke minimum, kunnen andere vervaltermijnen hebben die in je arbeidsovereenkomst of cao staan vermeld. Sommige werkgevers hanteren de regel dat bovenwettelijke dagen vervallen bij langdurige ziekte. Wanneer je op vakantie gaat tijdens je burn-out worden er vakantiedagen van je saldo afgeschreven. Het is verstandig om je vakantiedagensaldo in de gaten te houden en bij twijfel navraag te doen bij je HR-afdeling of vakbond.
We hebben jarenlange ervaring door psychologen en de kwaliteit van een ‘live-cursus’ gebundeld in online modules. Toegankelijk, laagdrempelig en praktisch: doe het wanneer het jou uitkomt. Start vandaag nog met een leven meer in balans!
Ja, ik wil burn-out de baas blijven!